एनटीएमध्ये मोठा फेरबदल; एक्स्पर्ट हटवले, प्रश्नपत्रिका तपासणीसाठी चारस्तरीय यंत्रणा

नवी दिल्ली : देशातील महत्त्वाच्या राष्ट्रीय स्तरावरील परीक्षांमध्ये वारंवार चुका होत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेने आपल्या परीक्षा व्यवस्थेत मोठे बदल करण्याचा निर्णय घेतला आहे. संस्थेने प्रश्नपत्रिका तयार करणे, भाषांतर आणि प्रश्नांची शास्त्रीय तपासणी यांसारख्या कामांमध्ये सहभागी असलेल्या सुमारे 600 तज्ज्ञांना पॅनेलमधून हटवले असून, त्यांच्या जागी नव्या विषयतज्ज्ञांची नियुक्ती केली जाणार आहे. तसेच प्रश्नपत्रिकांमधील चुका रोखण्यासाठी आता चारस्तरीय तपासणी व्यवस्था लागू करण्यात येणार आहे.

केंद्रीय शिक्षणमंत्री प्रल्हाद जोशी यांच्या अध्यक्षतेखाली मंगळवारी झालेल्या आढावा बैठकीत राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेचे महासंचालक अभिषेक सिंह यांनी संस्थेकडून आतापर्यंत करण्यात आलेल्या उपाययोजनांची माहिती दिली.

600 तज्ज्ञांना हटवले

राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेच्या परीक्षा प्रक्रियेत प्रश्नपत्रिका तयार करणे, भाषांतर करणे आणि प्रश्नांची शास्त्रीय तपासणी करणे अशा महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या पार पाडणाऱ्या सुमारे 600 तज्ज्ञांना हटवण्यात आले आहे. यामध्ये संस्थेतील तसेच बाहेरून नियुक्त केलेल्या तज्ज्ञांचा समावेश आहे.

या तज्ज्ञांच्या जागी नव्या विषयतज्ज्ञांची नियुक्ती करण्यात येणार आहे. यापूर्वीही बाहेरील तज्ज्ञांच्या नियुक्तीवर प्रश्न उपस्थित झाले होते. विशेषतः वैद्यकीय प्रवेश परीक्षेच्या प्रश्नपत्रिका गळती प्रकरणातील केंद्रीय तपास संस्थेच्या आरोपपत्रात अनेक विषयतज्ज्ञांची नावे समोर आली होती.

प्रश्नपत्रिकांची चार टप्प्यांत तपासणी

प्रश्नपत्रिकांमधील चुका टाळण्यासाठी आता चार टप्प्यांमध्ये तपासणी केली जाणार आहे. प्रश्नपत्रिका अंतिम करण्यापूर्वी प्रत्येक टप्प्यावर त्यांची बारकाईने छाननी केली जाईल.

यामुळे प्रश्नांमधील तथ्यात्मक चुका, मुद्रणातील चुका तसेच भाषांतरातील त्रुटी वेळेत शोधून दुरुस्त करता येणार आहेत. यापुढे प्रश्नपत्रिकेची अचूकता केवळ एका तपासणीवर अवलंबून राहणार नाही.

तीन विषयांची परीक्षा पुन्हा घेण्याचा निर्णय

जून 2026 मध्ये झालेल्या विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या राष्ट्रीय पात्रता परीक्षेतील इंग्रजी, वाणिज्य आणि समाजशास्त्र या तीन विषयांच्या प्रश्नपत्रिकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर तथ्यात्मक, मुद्रण आणि भाषांतराच्या चुका आढळल्या होत्या.

या प्रकरणाची चौकशी करण्यासाठी नेमलेल्या समितीच्या अहवालानंतर या तीन विषयांची परीक्षा पुन्हा घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला. त्यानंतरच प्रश्नपत्रिका तयार करण्याच्या संपूर्ण प्रक्रियेत बदल करण्याची पावले उचलण्यात आली आहेत.

नव्या अधिकाऱ्यांची नियुक्ती

राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेत पुढील दोन ते तीन आठवड्यांत 20 ते 25 नव्या अधिकाऱ्यांची नियुक्ती केली जाणार आहे. याशिवाय भविष्यातील गरज लक्षात घेऊन मोठ्या प्रमाणावर भरती करण्याबाबतही विचार सुरू आहे.

प्रश्नपत्रिका तयार करणे आणि संगणकीय सुरक्षेसारख्या क्षेत्रांसाठी खासगी क्षेत्रातील अनुभवी तज्ज्ञांची मदत घेण्याचाही संस्थेचा विचार आहे.

कार्यालयांच्या सुरक्षेत वाढ

राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेची कार्यालये नवीन ठिकाणी स्थलांतरित करण्याचे काम युद्धपातळीवर केले जाणार आहे. नवीन कार्यालयांमध्ये सुरक्षा व्यवस्था अधिक मजबूत करण्यात येणार असून, केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दलाच्या जवानांची नियुक्ती केली जाणार आहे.

दरम्यान, राष्ट्रीय पात्रता परीक्षेतील वारंवार होणाऱ्या त्रुटींविरोधात विद्यार्थ्यांकडून नवी दिल्लीतील संस्थेच्या कार्यालयाबाहेर आंदोलन सुरू आहे. काही आंदोलकांनी संस्था पूर्णपणे बरखास्त करण्याची मागणीही केली आहे.

परीक्षा व्यवस्थेवरील विश्वास पुन्हा मिळवण्याचे आव्हान

वैद्यकीय प्रवेश परीक्षेतील प्रश्नपत्रिका गळतीच्या आरोपांपासून ते राष्ट्रीय पात्रता परीक्षेतील प्रश्नपत्रिकांमधील गंभीर त्रुटींपर्यंत विविध प्रकरणांमुळे राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेवर सातत्याने टीका होत आहे.

तज्ज्ञांच्या पॅनेलमध्ये बदल, प्रश्नपत्रिकांची चारस्तरीय तपासणी, नव्या अधिकाऱ्यांची नियुक्ती आणि सुरक्षा व्यवस्था मजबूत करण्याच्या माध्यमातून राष्ट्रीय स्तरावरील महत्त्वाच्या परीक्षांच्या व्यवस्थेवरील विद्यार्थ्यांचा आणि पालकांचा विश्वास पुन्हा मिळवणे, हे संस्थेसमोरील मोठे आव्हान ठरणार आहे.