Digital Payments | UPI होणार आणखी स्मार्ट! डिजिटल पेमेंटसाठी आता मिळणार ‘AI’ची साथ

नवी दिल्ली : आता देशातील कोट्यवधी वापरकर्त्यांसाठी मोठी आनंदाची बातमी समोर आली आहे. डिजिटल पेमेंट अधिक स्मार्ट आणि सोयीस्कर करण्यासाठी आता कृत्रिम बुद्धिमत्तेची (AI) मदत घेतली जाणार आहे. यासाठी युनिफाइड एजंट प्रोटोकॉल विकसित करण्याचे काम सुरू असून, भविष्यात AI एजंट वापरकर्त्यांच्या परवानगीने काही नियमित आर्थिक व्यवहार स्वतः पूर्ण करू शकणार आहे.

या नव्या तंत्रज्ञानामुळे दरमहा होणारी ठराविक बिलं, पोस्टपेड मोबाईल बिल, वीज बिल, गॅस बिल, शिकवणी फी किंवा इतर निश्चित पेमेंट्स वेळेवर आपोआप भरली जाऊ शकतात. त्यामुळे प्रत्येक वेळी मॅन्युअली पेमेंट करण्याची गरज भासणार नाही. तसेच उशिरा बिल भरल्यामुळे लागणारा दंड टाळण्यासही मदत होईल.

महत्त्वाचे म्हणजे AI कोणताही व्यवहार स्वतःच्या निर्णयाने करणार नाही. प्रत्येक सेवा वापरकर्त्याच्या स्पष्ट परवानगीवर आधारित असेल. वापरकर्त्यांच्या व्यवहारांचा पॅटर्न आणि पूर्वीच्या पेमेंट्सचा अभ्यास करून AI एजंट फक्त ठरलेल्या आणि अधिकृत व्यवहारांपुरताच मर्यादित राहील.

या प्रकल्पाची जबाबदारी राष्ट्रीय देयके महामंडळ यांच्याकडे असून, विविध तंत्रज्ञान कंपन्या आणि उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या सहकार्याने हा प्रोटोकॉल विकसित केला जात आहे. सर्व डिजिटल पेमेंट प्लॅटफॉर्मवर ही प्रणाली सुरक्षित, विश्वासार्ह आणि एकसमान पद्धतीने कार्य करावी, यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.

विशेष म्हणजे या बदलामुळे सध्याच्या UPI प्रणालीमध्ये कोणताही मोठा बदल होणार नाही. विद्यमान पेमेंट व्यवस्थेसोबतच AI एजंट अतिरिक्त सुविधा म्हणून कार्य करेल. त्यामुळे UPI ची सुरक्षितता आणि कार्यपद्धती कायम ठेवत वापरकर्त्यांना अधिक स्मार्ट सेवा मिळणार आहे.

सध्या अनेक पेमेंट ॲप्स बिलांची आठवण करून देतात. मात्र नवीन प्रणालीमध्ये AI केवळ रिमाइंडर देणार नाही, तर वापरकर्त्याने पूर्वपरवानगी दिल्यास ठरलेले व्यवहार वेळेवर पूर्ण करण्याची क्षमता त्याच्याकडे असेल.

ही सुविधा अद्याप विकासाच्या टप्प्यात असून, ती सर्वसामान्यांसाठी नेमकी कधी उपलब्ध होणार याबाबत अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही. मात्र ही प्रणाली यशस्वी ठरल्यास भारतातील डिजिटल पेमेंट व्यवस्था आणखी सक्षम होण्याबरोबरच UPI चा जागतिक स्तरावर विस्तार होण्यासही मोठी चालना मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.