What is a food park? in Marathi: Mega Food Park Complete Information in Marathi Features and Objectives | मेगा फूड पार्क योजना माहिती मराठी: मेगा फूड पार्क संपूर्ण माहिती, वैशिष्ट्ये आणि उद्दिष्टे | मेगा फूड पार्क योजना | Mega Food Park Yojana 2024
मेगा फूड पार्क योजनेचे उद्दिष्ट शेतकरी, प्रक्रिया करणारे आणि किरकोळ विक्रेते यांना एकत्र आणून कृषी उत्पादनांना बाजारपेठेशी जोडण्यासाठी एक यंत्रणा प्रदान करणे आहे, जेणेकरून जास्तीत जास्त मूल्यवर्धन, अपव्यय कमी करणे, शेतकर्यांचे उत्पन्न वाढवणे आणि विशेषतः ग्रामीण भागात ते शक्य आहे. तसेच रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील याची खात्री करणे. मेगा फूड पार्क योजना “क्लस्टर” दृष्टिकोनावर आधारित आहे आणि सुस्थापित पुरवठा साखळीसह उपलब्ध औद्योगिक भूखंडांमध्ये आधुनिक अन्न प्रक्रिया युनिट्सची स्थापना करण्यासाठी सु-परिभाषित कृषी/फॉर्टिकल्चर झोनमध्ये अत्याधुनिक सपोर्ट इन्फ्रास्ट्रक्चरच्या निर्मितीची कल्पना करते. मेगा फूड पार्कमध्ये पुरवठा साखळी पायाभूत सुविधांचा समावेश आहे ज्यामध्ये स्टोरेज सेंटर्स, प्राथमिक प्रक्रिया केंद्रे, केंद्रीय प्रक्रिया केंद्रे, कोल्ड चेन आणि उद्योजकांद्वारे अन्न प्रक्रिया युनिट्स उभारण्यासाठी 25-30 पूर्ण विकसित भूखंडांचा समावेश आहे.
मेगा फूड पार्क प्रकल्पाची अंमलबजावणी स्पेशल पर्पज व्हेइकल (SPV) द्वारे केली जात आहे जी सोसायटी कायद्यांतर्गत नोंदणीकृत कॉर्पोरेट संस्था आहे. मेगा फूड पार्क प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकार, राज्य सरकारी संस्था आणि सहकारी संस्थांना स्वतंत्र SPV तयार करण्याची आवश्यकता नाही. योजनेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या अटींची पूर्तता करून SPV ला निधी जारी केला जातो.
{tocify} $title={Table of Contents}
Mega Food Park Yojana Complete Information in Marathi
मेगा फूड पार्क योजना ही भारतातील अन्न प्रक्रियेला चालना देण्यासाठी सरकारच्या नेतृत्वाखालील उपक्रम आहे. ही योजना अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्रालयाने (MoFPI) 2008 मध्ये सुरू केली होती. भारतामध्ये जागतिक दर्जाची अन्न प्रक्रिया पायाभूत सुविधा निर्माण करणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे जे कृषी उत्पादनाचे मूल्यवर्धन वाढवण्यास, काढणीनंतरचे नुकसान कमी करण्यास आणि ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्यास मदत करेल.
 |
| Mega Food Park Yojana |
मेगा फूड पार्कच्या योजनेचे उद्दिष्ट शेतकरी, प्रोसेसर आणि किरकोळ विक्रेते यांना एकत्र आणून कृषी उत्पादनाला बाजारपेठेशी जोडण्यासाठी एक यंत्रणा प्रदान करणे हे आहे जेणेकरून जास्तीत जास्त मूल्यवर्धन सुनिश्चित करणे, अपव्यय कमी करणे, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे आणि विशेषतः ग्रामीण क्षेत्रात रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे. मेगा फूड पार्क योजना “क्लस्टर” दृष्टिकोनावर आधारित आहे आणि पार्कमध्ये प्रदान केलेल्या औद्योगिक भूखंडांमध्ये आधुनिक अन्न प्रक्रिया युनिट्सच्या स्थापनेसाठी चांगल्या-परिभाषित कृषी / बागायती क्षेत्रामध्ये अत्याधुनिक आधारभूत सुविधांच्या निर्मितीची कल्पना करते. पुरवठा साखळी. मेगा फूड पार्कमध्ये सामान्यत: पुरवठा साखळी पायाभूत सुविधांचा समावेश असतो ज्यामध्ये संकलन केंद्रे, प्राथमिक प्रक्रिया केंद्रे, केंद्रीय प्रक्रिया केंद्रे, कोल्ड चेन आणि सुमारे 25-30 पूर्ण विकसित भूखंडांचा समावेश असतो ज्यात उद्योजकांना अन्न प्रक्रिया युनिट्स उभारता येतात.
Mega Food Park Yojana Highlights
| योजना | मेगा फूड पार्क योजना |
|---|---|
| व्दारा सुरु | भारत सरकार |
| योजना आरंभ | 2008 |
| लाभार्थी | शेतकरी, प्रक्रिया करणारे आणि किरकोळ विक्रेते, संबंधित व्यवसाय |
| विभाग | अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्रालय, भारत सरकार |
| अधिकृत वेबसाइट | https://www.mofpi.gov.in/ |
| उद्देश्य | मेगा फूड पार्कच्या योजनेचे उद्दिष्ट शेतकरी, प्रोसेसर आणि किरकोळ विक्रेते यांना एकत्र आणून कृषी उत्पादनाला बाजारपेठेशी जोडण्यासाठी एक यंत्रणा प्रदान करणे हे आहे |
| श्रेणी | केंद्र सरकारी योजना |
| वर्ष | 2024 |
मेगा फूड पार्क योजनेचे उद्दिष्ट
मेगा फूड पार्क योजना (MFPS) चा उद्देश भारतातील आधुनिक अन्न प्रक्रिया पायाभूत सुविधांच्या विकासाला चालना देणे आहे. योजनेची इतर उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत.
- शेतकरी, प्रक्रिया करणारे आणि किरकोळ विक्रेते यांना एकत्र आणून कृषी उत्पादनाला बाजारपेठेशी जोडणे
- अन्न प्रक्रिया क्षेत्रात मूल्यवर्धन वाढवणे
- अन्नाची नासाडी कमी करणे
- ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे
MFPS ची अंमलबजावणी अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्रालय (MoFPI) द्वारे केली जाते आणि मेगा फूड पार्क स्थापन करण्यासाठी राज्य सरकारे आणि खाजगी क्षेत्रातील कंपन्यांना आर्थिक सहाय्य प्रदान करते. मेगा फूड पार्क हे फूड प्रोसेसिंग युनिट्सचा एक क्लस्टर आहे जो एकमेकांच्या जवळ आहे आणि सामान्य पायाभूत सुविधा सामायिक करतो. या सुविधांमध्ये कोल्ड स्टोरेज, प्रोसेसिंग युनिट्स आणि वाहतूक सुविधांचा समावेश आहे.
MFPS लाँच झाल्यापासून एक मोठे यश मिळाले आहे. भारतभर 24 पेक्षा जास्त मेगा फूड पार्क्सची स्थापना करण्यात आली आहे, ज्यामुळे 100,000 हून अधिक रोजगार निर्माण झाले आहेत. या पार्क्समुळे अन्न प्रक्रिया क्षेत्रात मूल्यवर्धन वाढण्यास आणि अन्नाची नासाडी कमी करण्यास मदत झाली आहे.
CHC फार्म मशनरी मोबाइल एप्लिकेशन
मेगा फूड पार्क योजनेचे प्रकल्प घटक
संकलन केंद्रे, प्राथमिक प्रक्रिया केंद्रे (PPC), केंद्रीय प्रक्रिया केंद्रे (CPC) आणि शीत साखळी पायाभूत सुविधांचा समावेश असलेल्या कार्यक्षम पुरवठा साखळीद्वारे मजबूत अन्न प्रक्रिया उद्योगाची स्थापना करणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे.
स्टोरेज सेंटर आणि प्राइमरी प्रोसेसिंग सेंटर (PPC): हे घटक विशेष शीतगृहासाठी सुविधा प्रदान करतात ज्यात स्वच्छता, प्रतवारी, वर्गीकरण आणि पॅकिंग सुविधा, कोरड्या मालाची गोदामे, प्री-कूलिंग चेंबर्स, राईपनिंग चेंबर्स, रिफर व्हेइकल्स, मोबाइल प्री-कूलर, मोबाइल स्टोरेज, व्हॅन इ. यांचा समावेश आहे.
.webp "Mega Food Park Yojana")
सेंट्रल प्रोसेसिंग सेंटर (CPS): यामध्ये रीफर व्हॅन, पॅकिंग युनिट्स, इरॅडिएशन सुविधा, स्टीम स्टेरिलायझेशन युनिट्स, स्टीम जनरेशन युनिट्स, फूड इनक्यूबेटर्स कम ग्रोथ सेंटर्स इत्यादींचा समावेश आहे. नियंत्रित वातावरण कक्ष, प्रेशर व्हेंटिलेटर, व्हेरिएबल आर्द्रता स्टोअर्स, प्री-कूलिंग चेंबर्स, राईपनिंग चेंबर्स, कोल्ड चेन. पायाभूत सुविधांमध्ये चाचणी प्रयोगशाळा, साफसफाई, प्रतवारी, वर्गीकरण आणि पॅकिंग सुविधा, कोरड्या मालाचे कोठार, विशेष स्टोरेज सुविधा यासारख्या सामान्य सुविधांचा समावेश आहे.
CPC स्थापित करण्यासाठी, अंदाजे 50 ते 100 एकर जमीन आवश्यक आहे, जरी वास्तविक जमिनीची आवश्यकता व्यवसाय योजनेवर अवलंबून असेल, जी प्रत्येक प्रदेशानुसार बदलते. विविध ठिकाणी PPC आणि CCS च्या स्थापनेसाठी आवश्यक असलेली जमीन CPC च्या स्थापनेसाठी आवश्यक असलेल्या जमिनीच्या व्यतिरिक्त असेल.
सरासरी, प्रत्येक प्रकल्पात सुमारे 30 ते 35 फूड प्रोसेसिंग युनिट्स असतील ज्यात 250 कोटी रुपयांची एकूण गुंतवणूक असेल, 450 ते 500 कोटी रुपयांची वार्षिक उलाढाल निर्माण होईल आणि सुमारे 30,000 लोकांसाठी प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होईल.
प्रधानमंत्री ग्रामीण उजाला योजना
| घटक | विवरण | सुविधा | लाभ |
|---|---|---|---|
| CPC | सेंट्रल प्रोसेसिंग सेंटर (CPC) हा मेगा फूड पार्कचा गाभा आहे. ही एक अत्याधुनिक सुविधा आहे जी अन्न प्रक्रिया युनिट्सना सामान्य पायाभूत सुविधा आणि सेवा प्रदान करते. | शीतगृह प्रक्रिया युनिट्स पॅकेजिंग युनिट्स गोदाम वाहतूक चाचणी आणि गुणवत्ता नियंत्रण सुविधा | खर्च कमी केला कार्यक्षमता वाढली सुधारित गुणवत्ता निर्यात बाजारपेठेत प्रवेश |
| CC | कलेक्शन सेंटर (CC) ही एक सुविधा आहे जी शेतकऱ्यांकडून कृषी उत्पादन गोळा करण्यासाठी वापरली जाते. | तराजू वजन प्रतवारी आणि वर्गीकरण सुविधा प्री-कूलिंग सुविधा स्टोरेज सुविधा वाहतूक सुविधा | उत्पन्न वाढले काढणीनंतरचे नुकसान कमी केले सुधारित गुणवत्ता बाजारपेठांमध्ये प्रवेश |
| PCC | प्राथमिक प्रक्रिया केंद्र (पीसीसी) ही एक सुविधा आहे जी कृषी उत्पादनावर प्रक्रिया करण्यासाठी वापरली जाते. | स्वच्छता आणि धुण्याची सुविधा सोलणे आणि कापण्याची सुविधा ब्लँचिंग आणि स्वयंपाक सुविधा कॅनिंग आणि पॅकिंग सुविधा | उत्पन्न वाढले काढणीनंतरचे नुकसान कमी केले सुधारित गुणवत्ता बाजारपेठांमध्ये प्रवेश |
Mega Food Park: नियंत्रण मंत्रालय
अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्रालय (MoFPI) हे मेगा फूड पार्क योजनेसाठी नोडल मंत्रालय आहे. योजनेच्या संपूर्ण अंमलबजावणीसाठी MoFPI जबाबदार आहे. MoFPI ने योजनेच्या अंमलबजावणीवर देखरेख ठेवण्यासाठी एक समर्पित सेल स्थापन केला आहे. अतिरिक्त सचिव या कक्षाचे प्रमुख असतात.
मेगा फूड पार्क योजनेची गरज
- भारत हा एक महत्त्वपूर्ण कृषी उत्पादक देश आहे, परंतु कृषी उत्पादनात जोडलेले मूल्य कमी आहे.
- मेगा फूड पार्क योजनेचा उद्देश अन्न प्रक्रियेद्वारे मूल्यवर्धनाला चालना देण्याचा आहे.
- कापणीनंतरचे नुकसान कमी करणे आणि ग्रामीण रोजगार निर्मिती करणे हे देखील त्याचे उद्दिष्ट आहे.
- या योजनेमुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेला अनेक फायदे मिळतील अशी अपेक्षा आहे.
- यात कृषी उत्पादनाच्या मूल्यवर्धनात रु. 10,000 कोटीची वार्षिक वाढ अपेक्षित आहे.
- याव्यतिरिक्त, सुमारे 10 लाख लोकांना रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट आहे. शिवाय, या योजनेचे उद्दिष्ट कापणीनंतरचे नुकसान 20% कमी करण्याचे आहे.
- मेगा फूड पार्क योजना हा भारतातील अन्न प्रक्रियेला चालना देणारा एक महत्त्वाचा सरकारी उपक्रम आहे.
- भारतीय अर्थव्यवस्थेला कृषी उत्पादनात वाढीव मूल्यवर्धन, काढणीनंतरचे नुकसान कमी करणे आणि ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी वाढवणे यासह विविध फायदे मिळतील अशी अपेक्षा आहे.
मेगा फूड पार्क योजनेचे फायदे
मेगा फूड पार्क योजना (MFPS) भारतातील अन्न प्रक्रिया क्षेत्राला अनेक फायदे देते. या फायद्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
- वाढीव मूल्यवर्धन
- अन्नाची नासाडी कमी झाली
- प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांच्या निर्यातीत वाढ
- रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे
- पायाभूत सुविधा सुधारल्या
- अन्न प्रक्रिया क्षेत्रात गुंतवणूक वाढली
भारतातील अन्न प्रक्रिया क्षेत्राच्या विकासाला चालना देण्यात MFPS ला मोठे यश मिळाले आहे. या योजनेमुळे शेतकरी आणि प्रोसेसर यांच्यात थेट संबंध निर्माण करण्यात, अन्नाची नासाडी कमी करण्यात आणि भारतातून प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांची निर्यात वाढविण्यात मदत झाली आहे. MFPs ने देखील ग्रामीण भागात लक्षणीय रोजगाराच्या संधी निर्माण केल्या आहेत.
भारतातील मेगा फूड पार्क योजना: आर्थिक सहाय्य
मेगा फूड पार्क योजना (MFPS) हा भारतातील आधुनिक अन्न प्रक्रिया पायाभूत सुविधांना चालना देण्यासाठी सरकारी उपक्रम आहे. हे कंपन्यांच्या समूहाला प्रति मेगा फूड पार्क (MFP) रु. 50 कोटी पर्यंत आर्थिक मदत देते. या MFPs चे उद्दिष्ट शेतकरी आणि प्रोसेसर यांच्यात थेट संबंध प्रस्थापित करणे, अन्न कचरा कमी करणे आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांची निर्यात वाढवणे आहे.
MFPS द्वारे प्रदान केलेली आर्थिक मदत विविध कारणांसाठी वापरली जाते, यासह:
- जमीन संपादन
- कोल्ड स्टोरेज, प्रोसेसिंग युनिट्स आणि गोदामांसारख्या सामान्य पायाभूत सुविधांचे बांधकाम
- मार्केटिंग आणि ब्रँडिंग धोरणांचा विकास
- शेतकरी आणि प्रोसेसर्ससाठी प्रशिक्षण कार्यक्रम
2008 मध्ये त्याची स्थापना झाल्यापासून, MFPS अत्यंत यशस्वी आहे. मार्च 2023 पर्यंत, सरकारने 42 MFP मंजूर केले आहेत, त्यापैकी 37 कार्यरत आहेत. या MFPs ने 1 लाखाहून अधिक नोकऱ्या निर्माण केल्या आहेत आणि भारतातील अन्न प्रक्रिया क्षेत्राच्या वाढीसाठी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे.
भारतातील मेगा फूड पार्क योजनांची सद्यस्थिती
अन्न प्रक्रिया क्षेत्राचा विकास करण्यासाठी आणि MFPs ला सर्व शक्य सहाय्य देण्यासाठी सरकार वचनबद्ध आहे. अन्नाची नासाडी कमी करण्यात, प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांची निर्यात वाढवण्यात आणि ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्यात MFPs महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.
भारतातील आधुनिक अन्न प्रक्रिया पायाभूत सुविधांच्या विकासाला चालना देण्यात MFPS ला मोठे यश मिळाले आहे. या योजनेमुळे शेतकरी आणि प्रोसेसर यांच्यात थेट संबंध निर्माण करण्यात, अन्नाची नासाडी कमी करण्यात आणि भारतातून प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांची निर्यात वाढविण्यात मदत झाली आहे. MFPs ने देखील ग्रामीण भागात लक्षणीय रोजगाराच्या संधी निर्माण केल्या आहेत.
मेगा फूड पार्क योजना: मुख्य तथ्ये आणि आकडेवारी
मेगा फूड पार्क योजनेबद्दल काही प्रमुख तथ्ये आणि आकडेवारी खालीलप्रमाणे आहेतः
- ही योजना 2008 मध्ये सुरू करण्यात आली होती
- ही योजना अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्रालय (MoFPI) द्वारे लागू केली जाते.
- ही योजना राज्य सरकारे आणि खाजगी क्षेत्रातील कंपन्यांना मेगा फूड पार्क उभारण्यासाठी आर्थिक सहाय्य पुरवते.
- मेगा फूड पार्क हे फूड प्रोसेसिंग युनिट्सचा एक क्लस्टर आहे जो एकमेकांच्या जवळ आहे आणि सामान्य पायाभूत सुविधा सामायिक करतो.
- भारतभर 24 हून अधिक मेगा फूड पार्क उभारण्यात आले आहेत.
- या पार्क्समध्ये 100,000 हून अधिक रोजगार निर्माण झाले आहेत.
- या पार्क्समुळे अन्न प्रक्रिया क्षेत्रात मूल्यवर्धन वाढण्यास आणि अन्नाची नासाडी कमी करण्यास मदत झाली आहे.
मेगा फूड पार्क योजना: अनुदान जारी करणे
- योजनेची इतर वैशिष्ट्ये लक्षात घेऊन, योजनेचे अनुदान चार हप्त्यांमध्ये जारी केले जाते: 30%, 30%, 20% आणि 20%.
- प्रकल्प घटकांवर पात्र प्रकल्प खर्चाच्या किमान 10% खर्चाची खात्री केल्यानंतर, योजनेअंतर्गत एकूण अनुदानाच्या 30% चा पहिला हप्ता जारी केला जातो.
- मंजूर अनुदान सहाय्याचा 30% दुसरा हप्ता SPV द्वारे प्रथम हप्ता म्हणून जारी केलेल्या अनुदान रकमेच्या बरोबरीने मुदत कर्ज आणि इक्विटीच्या प्रमाणात खर्च केल्यानंतर जारी केला जातो.
- मंजूर अनुदान सहाय्याच्या 20% चा तिसरा हप्ता SPV द्वारे मुदत कर्ज आणि दुसरा हप्ता म्हणून जारी केलेल्या अनुदान रकमेच्या समतुल्य इक्विटीमधून समप्रमाणात खर्च केल्यानंतर जारी केला जातो.
- मंजूर सहाय्याच्या 20% चा चौथा आणि अंतिम हप्ता प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर आणि कार्य सुरू झाल्यानंतर जारी केला जातो.
22 मेगा फूड पार्कमधून 6.66 लाख लोकांना रोजगार
संसदेच्या अधिवेशनादरम्यान एका प्रश्नाला उत्तर देताना केंद्रीय मंत्री म्हणाले की, मेगा फूड पार्क 5000 लोकांना प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार देतो. तथापि, व्यवसाय योजनेनुसार, एखाद्या प्रकल्पातील रोजगार निर्मितीची संख्या भिन्न असू शकते. ते म्हणाले की, 22 संचालित मेगा फूड पार्कच्या माध्यमातून सुमारे 6,66,000 लोकांना प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार मिळाला आहे. राज्यसभेत त्यांच्या लेखी उत्तरात आकडेवारी सादर करताना ते म्हणाले की हे 22 मेगा फूड पार्क आसाम, पंजाब, ओडिशा, मिझोराम, महाराष्ट्रासह 15 राज्यांमध्ये आहेत.
भारतात आत्तापर्यंत खालील 24 मेगा फूड्स कार्यरत झाले आहेत
- 1. श्रीनी मेगा फूड पार्क, चित्तूर, आंध्र प्रदेश
- 2. गोदावरी मेगा एक्वा पार्क, पश्चिम गोदावरी, आंध्र प्रदेश
- 3. नॉर्थ ईस्ट मेगा फूड पार्क, नलबारी, आसाम
- 4. इंडस बेस्ट मेगा फूड पार्क, रायपूर, छत्तीसगड
- 5. गुजरात अॅग्रो मेगा फूड पार्क, सुरत, गुजरात
- 6. क्रेमिका मेगा फूड पार्क, उना, हिमाचल प्रदेश
- 7. इंटिग्रेटेड मेगा फूड पार्क, तुमकूर, कर्नाटक
- 8. केरळ इंडस्ट्रियल इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन (KINFRA) मेगा फूड पार्क, पलक्कड, केरळ.
- 9. इंडस मेगा फूड पार्क, खरगोन, मध्य प्रदेश
- 10. अवंती मेगा फूड पार्क, देवास, मध्य प्रदेश
- 11. पैठण मेगा फूड पार्क, औरंगाबाद, महाराष्ट्र
- 12. सातारा मेगा फूड पार्क, सातारा, महाराष्ट्र
- 13. झोरम मेगा फूड पार्क, कोलासिब, मिझोरम
- 14. एमआयटीएस मेगा फूड पार्क, रायगड, ओडिशा
- 15. आंतरराष्ट्रीय मेगा फूड पार्क, फाजिल्का, पंजाब
- 16. सुखजीत मेगा फूड पार्क, कपूरथला, पंजाब
- 17. ग्रीनटेक मेगा फूड पार्क, अजमेर, राजस्थान
- 18. स्मार्ट ऍग्रो मेगा फूड पार्क, निजामाबाद, तेलंगणा
- 19. त्रिपुरा मेगा फूड पार्क, पश्चिम त्रिपुरा, त्रिपुरा
- 20. पतंजली फूड अँड हर्बल पार्क, हरिद्वार, उत्तराखंड
- 21. हिमालयन मेगा फूड पार्क, उधम सिंग नगर, उत्तराखंड
- 22. जंगीपूर बंगाल मेगा फूड पार्क, मुर्शिदाबाद, पश्चिम बंगाल
- 23. हरियाणा स्टेट इंडस्ट्रियल अँड इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन लिमिटेड (HSIIDC), हरियाणा
- 24. केरळ स्टेट इंडस्ट्रियल डेव्ह कॉर्पोरेशन लिमिटेड (KSIDC), अलाप्पुझा, केरळ
मेगा फूड पार्क योजनेचे भविष्य
MFPS चे भविष्य खूप सकारात्मक आहे. अन्न प्रक्रिया क्षेत्राच्या विकासासाठी सरकार कटिबद्ध आहे आणि MFPs ला शक्य ते सर्व सहकार्य करत आहे. अन्नाची नासाडी कमी करण्यात, प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांची निर्यात वाढवण्यात आणि ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्यात MFPs महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.
MFPS मध्ये भारतातील अन्न प्रक्रिया क्षेत्राचा कायापालट करण्याची क्षमता आहे. या योजनेमध्ये एक उत्कृष्ट आणि स्पर्धात्मक अन्न प्रक्रिया क्षेत्र निर्माण करण्याची क्षमता आहे जी भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या वाढीसाठी महत्त्वपूर्ण योगदान देऊ शकते. MFPs ग्रामीण भागातील लाखो शेतकरी आणि कामगारांचे जीवन सुधारण्यास मदत करू शकतात.
सरकारने MFPS ला पाठिंबा देणे सुरू ठेवले पाहिजे आणि देशातील अधिक क्षेत्रे समाविष्ट करण्यासाठी योजनेचा विस्तार करण्यासाठी पावले उचलली पाहिजेत. आर्थिक अडचणींना तोंड देत असलेल्या MFPsनाही सरकारने आर्थिक मदत दिली पाहिजे. नवीन आणि नाविन्यपूर्ण अन्न प्रक्रिया तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी सरकारने खाजगी क्षेत्रासोबत काम केले पाहिजे.
निष्कर्ष / Conclusion
2008 मध्ये सरकारने सुरू केलेली मेगा फूड पार्क योजना मेगा फूड पार्क नावाच्या अन्न प्रक्रियेसाठी आधुनिक पायाभूत सुविधा उभारण्यासाठी 50 कोटी रुपयांपर्यंतचे आर्थिक सहाय्य प्रदान करते. हे शेतकरी, प्रक्रिया करणारे आणि किरकोळ विक्रेते यांना एकत्र आणण्यासाठी आणि कृषी उत्पादनाला बाजारपेठेशी जोडण्यासाठी जास्तीत जास्त मूल्यवर्धन, अपव्यय कमी करणे आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न सुधारण्यासाठी एक यंत्रणा स्थापन करते. या लेखात सीपीसी, पीसीसी, सीसी सारख्या पायाभूत सुविधांची स्थापना करून ते ज्या प्रकारे कार्य करते त्या उद्दिष्टांचा आणि संबंधित संपूर्ण माहिती देण्याचा प्रयत्न केला आहे.
Mega Food Park Yojana FAQs
Q. फूड पार्क म्हणजे काय?
फूड पार्क हे एकाच क्षेत्रात स्थित अन्न प्रक्रिया युनिट्सचे क्लस्टर आहे. हे अन्न प्रक्रियेसाठी सामान्य पायाभूत सुविधा प्रदान करते, जसे की कोल्ड स्टोरेज, वाहतूक आणि विपणन सुविधा. फूड पार्क कुठेही असू शकतात, परंतु ते सामान्यत: ग्रामीण भागात आढळतात जेथे मोठ्या प्रमाणात कृषी उत्पादनाचा आधार असतो.
Q. SPV म्हणजे काय?
एसपीव्ही किंवा स्पेशल पर्पज व्हेईकल ही एक कंपनी आहे जी विशिष्ट उद्देशासाठी स्थापन केली जाते. मेगा फूड पार्कच्या बाबतीत, फूड पार्क विकसित करण्यासाठी आणि व्यवस्थापित करण्यासाठी कंपन्यांच्या गटाद्वारे SPV ची स्थापना केली जाते. SPV निधी उभारण्यासाठी, जमीन संपादन करण्यासाठी आणि फूड पार्कच्या पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यासाठी जबाबदार आहे.
Q. मेगा फूड पार्क योजना काय आहे?
मेगा फूड पार्क योजना हा एक सरकारी उपक्रम आहे ज्याचा उद्देश भारतातील अन्न प्रक्रियेला चालना देणे आहे. फूड पार्क उभारणाऱ्या कंपन्यांना ही योजना आर्थिक सहाय्य देते. कृषी उत्पादनाचे मूल्यवर्धन वाढवणे, अन्नाचा अपव्यय कमी करणे आणि ग्रामीण भागात रोजगार निर्माण करणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे.
Q. भारतात किती मेगा फूड पार्क कार्यरत आहेत?
मार्च 2023 पर्यंत, भारतात 24 मेगा फूड पार्क कार्यरत आहेत. 2025 पर्यंत एकूण 40 मेगा फूड पार्क उभारण्याची सरकारची योजना आहे.
Source link
